Custa
borta no chèrgio cummentare unu fatu o una proposta de lege regionale,
custa borta chèrgio proponner cancuna cosa deo, dae inniorante in
materia, e dae istudiante chi bolet impreare una forma comuna de
lingua, chena s'agatare intre mesu a unu “sciacu mannu” de
“istandard”. Sa “proposta” mia diat a cherrer pigare in
cunsideru is giai esistentes propostas de norma. Torro a narrer:
custu artìculu ddu soe faende pro sinnare unu puntu de incontru, no
pro sighire a chertare a pitzu de sa lingua sarda iscrita. Comente si
podet bier, giai dae s'artìculu si podent agatare unas cantas modificas pro
cantu arriguardat sa LSC. In su sighidu de su “post” ap'a ponner
in elencu calchi proposta, cussas de importu prus mannu:
- pro prima cosa est de ponner in craru su fatu chi b'at bisòngiu de imperare is arrègulas fundamentales de su sardu iscritu, comente, pro esempru, sa “t” a s'acabbu de is verbus a sa de tres persona singulare e plurale, is lìteras chi no andant mai addopiadas etc. Pro custas reguleddas ap'a ponner su cullegamentu pro una pàgina facebook chi ispiegat meda bene is fundamentos de sa lìngua sarda;
- s'impreu de sa “x” in is fueddos: pro medas podet parrer un'arrobba tropu “campidanesa”, ma custa lìtera rapresentat unu de is puntos prus importantes de sa lingua sarda iscrita. In sa LSC custa lìtera no b'est, e custu at fatu meda discutire. Segundu mie s'impreu de custa lìtera diat ponner de acordiu medas visiones (intre is cales amparadores de sa LSC e no). Pro esempru, comente at giai propònnidu calincunu linguista, si diat poder ponner sa “x” a su logu de sa “gh” in is fueddos chi dda cumprendent: boghe - boxi diant a divenire “boxe”, nuraghe - nuraxi diant a divenire nuraxe, lughe - luxi diant a divenire “luxe”, e aici sighende;
- Àtera cosa chi faet chistionare est s'imperu, in determinados casos, de “chi” a su logu de “qui” (pronùncia a sa ispanniola), forma imperada fintzas in sa Carta de Logu. Pro mie, pro poder imperare sa forma “qui-que” o “gue” diat deper ponner in is concas de is sardus sa pronùncia curreta, e, segundu mie, sa cosa arriscat de s'allonghiare tropu. Àtera proposta est sa “k”, meda imperada a narrer su beru, ma deo abarru pro su clàssicu “chi-che”:
- Passamus a s'impreu de sa “nn” o de “gn”. Dae campidanesu dia scioberare sa “nn”, fintzas pro ita est sa prus imperada in su nòmene de s'isula matessi, “Sardinnia”. A pitzu de custu puntu nc'at de traballare, de su puntu de bista mescamente istoricu;
- Àtera diferentzia est cussa chi biet s'imperu de “ll” e de sa “z” (variantes campidanesa e logudoresa). Pro mesu sa LSC imperat sa lìtera “g” (figiu, mègius, cussìgiu, dae sa "limba de mesània"), e, a narrer su beru, est un'idea bastante bona. Nc'at bisòngiu sceti de abitudine;
- Pro s'imperu de diferentes fueddus comente “sceti” a su logu de “solu”, pro esempru, est chistione sceti (o solu) de sinònimus, duncas su problema no esistet.
- Si podent imperare is raixinas “ar-” e “is-” (arriere -ridere- e iscola pro esempru), aici de no ponner in primu pranu perunu dialetu, ma pighende-ddos in cunsideru totus;
- S'imperu de is desinentzias “re” a su logu de sa “i”, e s'impreu fintzas de sa “e”, pronunciada a sa manera de sa persona chi liget.
- àteru puntu (de importu che a is àteros puntos) sunt sas paragògicas: ligende unos cantos articulos, e pighende in cunsideru fintzas sa Carta de Logu (no est cosa mala), est bènnida a foras sa chistione de is paragògicas. Sa paragògica, pro chie no l'ischit, est cussa lìtera a s'acabbu de su fueddu chi si prònunciat ma no s'iscriet. Duncas, in sos verbos, s'ùrtima lìtera chi s'iscriet podet esser cunsiderada una paragògica? Pro esempru, in fàghere, sa "e" finale, si podet bogare? Faende calchi chirca sa respusta est eja. In medas documentos, sa "e" no est scrita, ma si pronùnciat, duncas deo dda dia bogare.
- pro ùrtima cosa, sa libertade de scrier "fagher" o "faer", "fàghende" o "fàende". Custa est giai presente in sa LSC, duncas no b'est bisòngiu de modìficas.
Totu
custu dd'apo iscritu sentza mi ponner a su logu de niunu linguista,
mancari podet parrer su contrariu, ma no est aici. In medas cherent
propostas pro mudare sa LSC, e deo mi soe postu a faer unu post in su
blog miu, pighende in cunsideru is varias propostas fatas in su tempus dae is linguistas, sentza leare una “positzione”, proite no
esistint sceti biancu e nieddu.
Custu
artìculu est iscritu sceti in sardu, pro immoe...
Custu est su culegamentu pro sa pàgina facebook "Regulas de su sardu iscritu":
Commenti
Posta un commento