"La Repubblica, una e indivisibile, riconosce e
promuove le autonomie locali; attua nei servizi
che dipendono dallo Stato il più ampio decentramento
amministrativo [118]; adegua i principi ed
i metodi della sua legislazione alle esigenze dell'autonomia
e del decentramento [114 e segg., IX]."
Oė mi bollu firmarė a pitzu de custu artìculu de sa Costitzionė italiana. Pro sos indipendentistas est s'artìculu chi andat leadu prus in cunsideru, bidu ca chistionat de "Italia indivisibile". De cunsighèntzia is "unionistas" pigant custu artìculu pro defensarė s'unidadė "natzionalė" de su stadu italianu. Ma su puntu in chistionė no est su terminė "indivisibile", ma su prus piticu "una". Chiė at iscritu sa Costitutzionė (e galu prima chiė at scioberadu una forma de guvernu "centralista" pro s'Italia), no at leadu pro nudda in consideru su fatu ca s'Italia no est una natzionė. M'ispiegu mègius, s'Italia, fintzas oė, est unu "insieme" de prus natzionės, ca no b'intrant nudda s'una cun s'àtera. Narademiė ite tenėnt in cumunu entidadės territorialės comentė sa Lombardia cun sa Sardinnia o cun sa Sitzilia, o peus, ite tenėnt in comunu sa Puglia cun su Trentinu o cun su Venetu? Nudda, si no una lìngua imposta pro fortza e malė assimilada puru...
Istudiendė sa stòria de s'unidadė italiana, e daė indipendentista, apu bidu comentė unu personàgiu polìticu de s'epoca, Carlo Cattaneo, aiat propònnidu una forma de guvernu "federalista". E ite cheret nàrrėr? In pagus fueddus, aiat pròponnidu una forma de guvernu comentė cussa chi b'at in sos Istadus Unidus e in Isvìtzera, cunservendė e donendė prus poderės a is entidadės natzionalės a s'internu de su stadu italianu. Sa proposta sua no est istada pigada in consideru, e oė nos agatamus cun unu stadu "ammucchiata" (pro furarė unu fueddu italianu) cun regionės e natzionės chi no tenėnt nudda in comunu s'una cun s'àtera. Medas personas de "cultura" italianas sunt scoberrendė (sceti oė...) ca sa Sardinnia est una natzionė, cun una lìngua sua, e chi custa natzionė (comentė àteras) tenėt bìsongiu de legės chi defendant in reixinas culturalės suas.
Pro fàėr lestru, s'Italia no tenėt interessu perunu de defensarė is diferentzias culturalės sardas o venetas (pro fàėr dus esemprus) , e arribbamus a unu puntu meda de importu: sceti cun s'indipendentzia si podėnt defensarė in pròpias reixinas, mescamente candu s'Istadu centralė no nos cheret agiudare pro nudda.
Chiė at a lègėr custu s'at a preguntarė una cosa peroe: comentė si podet pensarė a s'indipendentzia si sa costitutzionė dda vietat? Mauro Pili s'at donadu s'arrespusta. Pagus diės a como su deputadu at pròponnidu unu decretu pro modificarė cuss'artìculu pro permitirė, in su benidorė, a is sardus de pòdėr fàėr unu referendum pro s'indipendentzia. Custa cosa no at a passarė mai, ma si cherimus arribbarė a s'indipendentzia intro is 40 annus depimus traballarė fintzas cun is legės italianas. Prima de totu custas cosas b'at de traballarė sceti subra una cosa: sa chistionė culturalė e economica. Chena una cussèntzia natzionalė est impensabilė chistionarė de indipendentzia, e chena una economia frorentė est galu de mancu possibilė pensarė a una Sardinnia indipendentė.
Commenti
Posta un commento