Calė sardu? Su sardu!

Cantu bortas amus intendidu sa fràsia "ma calė sardu"? Deo, personalmentė, medas bortas. Belle 4 annos a oė apo cumintzadu a mi interessarė a sa storia sarda, cambiendė, a pagu, sa bisionė mia de cussu chi mi giraiat a tundu. Apo cumintzadu a "formarė" sa bidea mia, pro arribarė a divenirė "indipendentista". Cun custu interessamentu fiat impossibilė no pentzarė a sa chistionė de sa lìngua sarda. A su cumentzu no ischia scriėr sa prus partė de is fueddos, no connoschia is règulas, e, pro nàrrėr sa beridadė, no mi fia mai interessadu prus de tanti a su sardu scritu (totus connoschimus sa scola sarda...). Sighendė unas cantas pàginas in facebook e videos in sa retza apo achiridu is règulas fundamentalės de sa lìngua sarda (ugualės pro totu is variedadės dialetalės de su sardu), e cun custas apo cumentzadu a scriėr in manera curreta in sa variantė chi faeddo: su "campidanesu" de Casteddu. 

Ma proite bos apo fatu custa introduida? Apo introduidu s'argumentu aici pro fàėr cumprendėr comentė soe arribadu deo a tènnėr su pentzamentu chi tengio. Deo soe partidu cun una basė de sa fueddada (mancu manna, a nàrrėr sa beridadė), e cun una basė scrita che unu follu biancu. Soe crèschidu cun sa bìdea chi in àteros logos (Barbagia, Logudoru, etc...) imperaiant unu sardu diversu, casi una lìngua diferentė, e custa bìdea l'apo tennida fintzas a duos annos a oė, cando apo comintzadu a scriėr in sardu e a cumprendėr su chi is àteros, in sa variedadė issoro, iscriiant. 

Custu m'at fatu cumprendėr ca, comente totu is àteras lìnguas de su mundu, sa faeddada variat daė unu tèrritoriu a s'àteru, ma, pro partzirė is sardos galu de prus, nos ant fatu crèėr de faeddarė lìnguas diferentės (creendė fintzas unu "ratzismu" internu). Est normalė chi si impreėnt fueddos diferentės (sinonimos, in sa prus parte de is casos), fintzas in domo mia sutzedėt, ma custa no est una peculiaridadė de su sardu, sutzedėt in dònnia lìngua, fintzas in s'inglesu, antzis, s'inglesu est su mègius esempru chi si podėt fàėr pro sustennėr custu fatu. Duncas, is diferentzias esistint intre totu is lìnguas, e pro organizarė mègius custas diferentzias sunt istados creados standard. Fintzas in Sardigna tenimus unu standard, sa LSC (Limba Sarda Comuna), impreada ufìcialmentė dae sa RAS (Regione Sarda). Duncas amus risòlvidu su problema de sa lìngua? Ma candu mai. Si sunt bennidos a crearė partziduras fintzas subra su standard, e sa Regionė no at agiudadu nudda sa difusionė de su sardu in is scolas e in sos medias, antzis, narendė fàulas a pitzu de is finantziamentos pro su sardu. Totu custu pro arribarė nàrrėr una cosa: su sardu tenėt bìsongiu de agiudu, e sceti is sardos ddu podėnt agiudarė, pro prima cosa imparendė a scriėr (e cun sos mezos chi tenimus oė est bastantė facilė), posca ònniunu est lìberu de imprearė su standard LSC o sa variantė sua (a regula), s'importantė est a cumentzarė su processu. Fintzas deo no apo scritu in LSC, ma apo imperadu una forma chi meda s'abbixinat a custa. 

Arregordade-bos chi chena lìngua, no esistit su pòpulu, e chena pòpulu, no podėt esistėr sa natzionė. 

P.s. deo no soe unu lìnguista, e mancu unu espertu, ma scrio custas cosas proite mi interessat su bene de sa lìngua de Sardigna, e pro custu abarru foras de is chertos intre su mundu de su sardu. 

A mègius bier