Sa Carta de Logu (stòria)

Oe ap'a chistionare de sa Carta de Logu, chi podemus tzerrìare "sa Costitutzione Sarda". Su testu est cussu chi apo torradu a scrier pro sa Tesina de Maturidade mia de s'esamine miu, e sa fonte princìpale est istada Wikipedia (cun chircas fintzas in àteros giassos in sa retza). 

Sa Carta de Logu est una regollida de lees scritas in lìngua Sarda, is sa variante dialetale de Arbàree. Scrita dae Mariano IV de Arbàree, est istada, in sighidu, mudada da is fìgios Elianora e Ugone III, pro esser promulgada su 14 de Abrile de su  1392. A su cummentzu sa Carta fiat bàlida sceti in su territòriu de su Giudicadu de Arbàree, ma in su 1421, sa balesa sua, est bènnida estendida a totu su teriitòriu sardu dae Alfonso il Magnanimo. Sa C.d.L. est istada scrita pro superare sa farta de codixes scritos chi regulerent sa vida de su pòpulu, e no sceti. A s'internu suo si podent agatare normas chi gestint sa legislatzione e, segundu unas cantas modernas interpretatziones, diat a sinnare una tapa de importu in diretzione de una "atuatzione" de su "stadu de diritu". Gràtzias a custa "costitutzione" est bènnida donada sa possibilidade a sos citadinos (sardos e foresos), de connoscher is normas chi regolaiant sa vida s 'internu de su Rennu, e is penas in su casu chi custas esserent no arrespetadas. Sa Carta duncas aiat unu balore socìale artu, e sceti Carlo Felice, cun su "statudu felicianu", aiat postu fine a s'antiga legislatzione de Arbàree.

Is lees aiant sighidu a tenner unu balore pro su pòpulu, chi no aiat smìtidu de las respetare e de las atuare.

Sa modernidade de sa Carta est posta in artu dae is normas chi tutelant sa fèmina, su territòriu e sa fàuna, is raportos socialese fintzas unas cantas normas chi oe diamus a definire "anti corrutzione".

Unu de is puntos prus de importu de sa Carta est su fatu de esser scrita in lìngua sarda, a dimostratzione de su fatu chi Elianora tenneret meda su pòpulu suo. Custa sèrie de normas si podet cunsiderare una "costitutzione" bera e pròpia, chi dda diat a faer divenner una de is primas de s'Europa, segunda a sa Carta Magna inglesa sceti, diferente in sos contenutos. Sa Carta de Logu donat, oe, medas spuntos linguìsticos pro su stùdiu de sa gràfia sarda e pro bier comente est cambiada custa in is sèculos.