Natzione, Stadu e citadinàntzia
Pustis de tres mesis torro a scrier in su blog, e ddu fatzo cun un'argumentu bastante de importu, prus che totu pro chircare de acrarire unas cantas cosas a pitzus de custa chistione.
Oe apo a scrier a pitzus de is tèrmines "natzione", "Stadu" e "citadinàntzia", chi sunt, medas bortas, impreados a mala manera, siat dae sa gente, siat dae is "addetos a is traballos".
Duncas, ite bolent narrer custos fueddos?
Natzione benit dae su latinu "natio", e si referit a una comunidade de personas chi cumpartzint unas cantas caraterìsticas che a sa lìngua, sa stòria, is làcanas geogràficas, sa cultura, una ètnia, e, in cancuna ocasione, unu guvernu.
Nche sunt àteras definitziones puru de "natzione", ma custa est sa prus arreconnota a lìvellu internatzionale.
Su Stadu, a diferèntzia de sa Natzione, tenet unu caratere prus polìticu e istitutzionale. In summa, est sa sovranidade polìtica e giuridica in unu territòriu, chi, a bortas, podet esser una natzione.
Custas sunt sceti definitziones de duos termines chi intendimus meda, pruschetotu "natzione", impreadu tropu comente sinònimu de "Stadu", a mala manera però.
Custu vìtziu benit dae sa rivolutzione frantzesa de s'acabbu de su sèculu 17, candu s'est cummintzadu a impreare "natzione" a su logu de "Stadu", e tando est nàschidu su "Stadu natzionale" prus modernu, ca su "Stadu natzionale" berdaderu est naschidu calinculu sèculu prima.
Pustis de custu, medas Stadus europeos sunt divenidos "indipendentes", pro esempru s'Italia, chi in su 1861, pustis unas cantas batallas, est divenida Stadu. S'Itàlia est unu esempru bonu de Stadu natzionale: a s'internu suo tenet unas cantas natziones no arreconnotas (intre is cales sa Sardigna), chi faent de su Stadu italianu unu Stadu plurinazionale. Custu fatu no est arreconnotu, e duncas si sighit a chistionare de "natzione italiana".
Craramente, in su tempus, unu minimu de sentidu natzionale italianu est crèschidu, in medas sardos puru, ma custu no burrat su fatu chi s'Itàlia, in die de oe, siat ancora unu Stadu natzionale cun arrastu de s'800.
S'Europa a s'internu suo tenet prus Stadus natziones (sa Fràntzia, s'Ispànnia...), duncas no est una chistione chi arreguardat s'Itàlia sceti.
Un'àteru aspetu est su natzionalismu. Custu est bidu male dae sa prus parte de s'opinione pùblica, ca est cullegadu galu a su natzionalismu totalitàriu, xenòfobu e arratzista de su fascismu e de su nazismu.
Su natzionalismu no est sceti custu, su natzionalismu podet esser de defensa puru, comente is natzionalismos indipendentistas europeos, che a su corsu, a s'irlandesu, a s'iscotzesu, e a cussu sardu puru.
Pro cantu pertocat su natzionalismu sardu, unu de is prus espertos mannos de custu est stetiu Antoni Simon Mossa, de su cale bos cunsìgiu su libru "Is Arrexones de s'Indipendentismu".
S'ùrtimu tèrmine chi apo a castiare est "citadinàntzia". Sa citadinàntzia, comente pro su Stadu e sa Natzione, no est unu sinònimu de "natzionalidade". Sa natzionalidade est s'apartenèntzia a sa natzione, sa citadinàntzia est s'arreconnoschimentu de is diritus polìticos e tziviles a s'internu de is confines de unu Stadu. Custos no semper cointzident, e bos apo a faer unu esempru pro cumprender mègius custa cosa:
- 1409-1718, is sardos fiant citadinos sardos (cun autonomia statale, chi at a durare fintzas a su perìodu sabàudu - 1847) de natzionalidade Sarda;
- 1720-1861, is sardos fiant de natzionalidade sarda e de citadinàntzia sarda. Sa Sardigna at tentu autonomia statale fintzas a su 1847 (fusione perfeta);
- dae su 1861 is sardos tenint sa citadinàntzia italiana, ma sunt abarrados de natzionalidade sarda.
Chèrgio serrare custu "artìculu", cun una mentzione a sa chistione sarda (ma no sceti), cun una citatzione de Antoni Simon Mossa, leada dae unu artìculu suo de su 1967:
"Si cummitit genotzidiu no sceti distruende fisicamente unu pòpulu. Nche sunt àteras maneras: assugetendi.ddu a scravidade e a regimene coloniale, assimilende.ddu pro mèdiu de s'integratzione: custu est su prus modernu, su prus malu proite cummintzat cun su dissolvimentu de is connossèntzias, ma su puntu de arribbu est su matessi: sa bochidura de sa cussèntzia comunitària de unu pòpulu e sa distrutzione de sa personalidade sua".
Lisandru Boi
Nazione, Stato e cittadinanza.
Dopo tre mesi riprendo a scrivere sul blog, facendolo con un argomento abbastanza importante, sopratutto per cercare di chiarire, in modo semplice, alcune cose su questa questione.
Oggi scriverò sui termini "nazione", "Stato" e "cittadinanza", che sono, troppo spesso, utilizzati in malo modo, sia dalla gente comune, sia dagli "addetti ai lavori"
Dunque, cosa significano queste parole?
Nazione ha radici nella parola latina "natio", e si riferisce ad una comunità di persone che condividono alcune caratteristiche come la lingua, la storia, i confini geografici, la cultura, una etnia e, a volte, un governo statale.
Ci sono altre definizioni di nazione, ma questa è la più accettata a livello internazionale.
Lo Stato, a differenza della nazione, ha un carattere più politico e istituzionale. In soldoni, rappresenta la sovranità politica e giuridica su un territorio, che, a volte, può corrispondere ad una nazione.
Queste sono solo le definizioni di due termini che sentiamo spesso, soprattutto "nazione", usato tanto come sinonimo di "Stato", erroneamente.
Questo "vizio" ha origini durante la Rivoluzione francese di fine settecento, quando si è cominciato ad utilizzare "nazione" al posto di "Stato": allora è nato lo "Stato nazionale" più moderno, ma lo "Stato nazionale", è cominciato ad emergere già qualche secolo prima, intorno al sedicesimo secolo.
Successivamente, tanti Stati europei si sono venuti a formare, come l'Italia, che nel 1861 è diventata uno stato unitario. L'Italia è un buon esempio di Stato nazionale: all'interno dei suoi confini politici sono presenti varie nazioni non riconosciute (tra cui la Sardegna), che fanno dell'Italia uno Stato plurinazionale. Questo fatto, però, non è accettato e riconosciuto, e quindi si continua a parlare di "nazione" italiana.
Ovviamente, col passare degli anni, un minimo di sentimento nazionale italiano è cresciuto, anche in tanti sardi, ma questo non cancella il fatto che l'Italia, tutt'oggi, sia ancora uno Stato nazionale di stampo ottocentesco.
L'Europa, al suo interno, contiene più Stati nazionali (la Francia, la Spagna...), quindi non è una cosa che riguarda solo l'Italia.
Un altro aspetto è il nazionalismo. Questo è mal visto dalla maggioranza dell'opinione pubblica, perché è ancora collegato al nazionalismo totalitario, xenofobo e razzista del fascismo.
Il nazionalismo non è solo questo, il nazionalismo può essere anche di "difesa", come i nazionalismi indipendentisti europei, come quello corso, irlandese, scozzese, e anche quello sardo.
Per quanto riguarda il nazionalismo sardo, uno dei più grandi esperti è stato Antonio Simon Mossa, del quale vi consiglio la lettura del libro "Le Ragioni dell'Indipenentismo".
L'ultimo termine che andrò ad "analizzare" è "cittadinanza". La cittadinanza, come nel caso di nazione e Stato, non è sinonimo di nazionalità. La nazionalità, riassumendo, può essere intesa come "appartenenza alla nazione", la cittadinanza invece è il riconoscimento dei diritti politici e civili all'interno dello Stato.
Questi non sempre coincidono, e farò degli esempi per spiegare meglio questo:
- 1409-1718, i sardi avevano cittadinanza sarda (con autonomia statale, che durerà fino al periodo sabaudo - 1847), ed anche la nazionalità sarda;
- 1720-1861, i sardi possedevano la cittadinanza sarda (Regno di Sardegna, anche se nel 1847 la Sardegna perse la propria autonomia statale, con la fusione perfetta) e la nazionalità sarda;
- dal 1861 i sardi possiedono la cittadinanza italiana, ma mantengono la nazionalità sarda, nonostante tutto.
Voglio chiudere questo pezzo con una menzione alla questione sarda (e non solo), e con una citazione di Antonio Simon Mossa, da un suo articolo per la Nuova Sardegna del 1967:
"Si commette genocidio non solo distruggendo fisicamente un popolo. Vi sono altri modi: assoggettandolo a schiavitù e a regime coloniale, assimilandolo per mezzo dell'integrazione: questo è il più moderno, il più subdolo perché comincia con il dissolvimento delle conoscenze, ma il punto di arrivo è lo stesso: l'uccisione della coscienza comunitaria di un popolo, e la distruzione della sua personalità".
Alessandro Boi

Commenti
Posta un commento